شمس الدين احمد
120
خزائن الملوك ( فارسى )
ضراط كه سرد برآيد و بارد محسوس شود اكثر از كثرت بلغم خام و ضعف حرارت غريزى و برودت معده باشد خانهء سوم در علامات تقدمة المعرفة و تقدمة البشارة و تقدمة الانذار و در آن سه درجكست درجك نخستين در تقدمة المعرفة و آن يكى علامات خلطيهاند كه منذر باشند بحدوث امراض پس بايد دانست كه هرگاه شخصى را عارض شود ثقل بدن و كاهلى و خميازه و فاژه و بسيارى خواب و سنگينى سر و كدورت حواس و حمرت عروق و برآمدگى آن و ثقل كتف و سرخى چشم و زبان و بىاشتهائى و شيرينى دهان كه بتلخى زند يا بترشى يا بشورى يا لزوجتى داشته باشد و در خواب چيزهاى لعل فام و عمارات رنگين و بساطين بيند و يا در خواب بيند كه بار گران برداشته و عظم نبض و حمرت قاروره و فصل ربيع و سن شباب باشد اين علامات دلالت كنند بر زيادتى و ثوران خون و بيم باشد كه شخص بمرضهاى دموى مثل ماشرا و رعاف و آشوب چشم و خناق دموى و تپ مطبقه و طاعون و امثال آن مبتلا خواهد شد و اگر سانح شود زردى رنگ و تلخى دهن و سوزش فم معده و غثيان و ضعف اشتها و كرب و تشنگى و خشكى زبان و دهان و غور عينين و بول رقيق نارى و نبض سريع باشد و مصابيح و نيران و اشياى زردفام در خواب بيند و فصل صيف و سن شباب و شخص صاحب تعب و بلد جنوبى باشد اين علامات دلالت كنند بر ثوران صفرا و منذر بامراض صفراوى همچو سرسام و برسام و تپ غب و يرقان و نمله و مانند آن مىباشد و اگر حادث شود كسالت اعضا و بلادت حواس و تفاهت مزهء دهان و كثرت بزاق و تهبج چشم درد و كمى اشتها و ضعف هضم و جشاى حامض و كثرت خواب و ثقل سر و سفيدى رنگ رخسار و لينت و بطوى نبض و غلظت و بياض قاروره و در خواب آبها و نهرها و باران و برف بيند و سن كهولت و شيخوخت و فصل شتا و بلد رطب باشد اين علامات دال باشند بر استيلاى بلغم و شخص مبتلا بامراض بلغمى مثل لقوه و فالج و صرع و سكته و تپ مواظبه و اورام رخوه و نحو آن خواهد شد و اگر پديد آيد قحل بدن و كمودت رنگ و ترشى مزهء دهان و كمخوابى و فراوانى فكر و ضجر و غم و بىنشائى و عبوس و لذع فم معده و اشتهاى كاذب و بطو و وقت و صلابت نبض و غلظت و سواد و تيرگى قاروره و خوابهاى هولناك و چيزهاى سياهفام و تاريكى و منظرهاى قبيحه بعالم رويا بيند و سن كهولت و فصل خريف و بلد شمالى باشد اين علامات دلالت كنند بر غلبهء سودا و منذر باشند بحدوث امراض سوداوى مثل ماليخوليا و جذام و بهق اسود و سرطان و دوالى و تپ ربع و غير آن دوم علامات اعراضيهاند كه منذرات امراض باشند پس بقراط و ديگر محققين گفتهاند كه در حمّى حاره رقت بول و ثقل راس